inne

Senior w podróży (część 1)

Dla jednych sezon wakacyjny dobiega końca, dla innych dopiero się zaczyna.
W medycynie podróży obserwuje się dwa okresy zwiększonego ruchu – przed i w okresie wakacji szkolnych oraz późną jesienią. Jeśli zatem Drogi Czytelniku należysz do drugiej grupy i planujesz zamienić jesienną aurę na pobyt na tropikalnej plaży, ten post jest właśnie dla Ciebie.

Obecnie na całym świecie obserwujemy wzrost liczby podróży zagranicznych, podejmowanych w celach turystycznych. Oczywiście w ostatnich latach w związku z pandemią covid-19, byliśmy świadkami odwrócenia tego trendu. Powoli jednak zaczynamy odrabiać straty. Pamiętajmy przy tym, że wirus SARS-Cov2 nie zniknął z powierzchni naszego globu i wciąż obecny jest w środowisku.

Do zwiększającej się populacji podróżnych należą również osoby w starszym wieku. Wynika to zarówno z wydłużającej się średniej długości życia, jak i poprawy jego jakości, zwłaszcza w krajach rozwiniętych.

Dziś zapewne nikogo nie dziwi obraz podróżującego siedemdziesięcio- czy osiemdziesięciolatka. A czy zastanawialiście się kiedyś, ile lat miał najstarszy człowiek, któremu udało się odbyć podróż dookoła świata? Według dostępnych mi źródeł, był nim Japończyk Saburo Shochi, emerytowany profesor Uniwersytetu w Fukuoce. Swoją ósmą podróż dookoła świata zakończył w wieku 106 lat, pobijając tym samym rekord Guinnessa.
Powyższy przykład pokazuje, że na podróże nigdy nie jest za późno. Nie można jednak zapominać, że zarówno zmiany fizjologiczne jak i patologiczne związane z procesem starzenia powodują, że w porównaniu z młodszymi podróżnymi, starsi są zdecydowanie bardziej narażeni na problemy zdrowotne związane z podróżowaniem.

Kiedy rozpocząć przygotowania do podróży?

Większość problemów zdrowotnych w podróży łączy jedno: można im skutecznie zapobiegać. Dlatego już na 6-8 tygodni przed planowaną podróżą należy pomyśleć o wizycie u swojego lekarza rodzinnego lub lekarza medycyny podróży. Jeśli chorujesz na choroby przewlekłe i wymagasz dodatkowej specjalistycznej opieki, przygotowania rozpocząć należy nawet wcześniej.

Dlaczego? Otóż, pozwoli to omówić problemy zdrowotne mogące wystąpić w podróży, zadbać o odpowiednią profilaktykę oraz wykonać zalecane i obowiązkowe szczepienia. Pamiętaj, że w niektórych przypadkach konieczne jest podanie kilku dawek szczepionki. Czas ma zatem duże znaczenie.

O czym poinformować swojego lekarza przed podróżą?

Podczas wizyty przed podróżą powiedz swojemu lekarzowi o:

  • chorobach przewlekłych, takich jak np. nadciśnienie, cukrzyca, astma,
  • wszystkich przyjmowanych lekach,
  • miejscach, które planujesz odwiedzić,
  • rodzajach zakwaterowania, w których będziesz mieszkać – czy będzie to hotel czy też planujesz udać się w dzikie ostępy,
  • jakie aktywności planujesz podejmować – odpoczynek przy hotelowym basenie, wędrówka itp.,
  • czasie (miesiąc, pora roku) i długości Twojej podróży.

Jeśli posiadasz, zabierz ze sobą na wizytę Międzynarodową Książeczkę Szczepień (zwaną potocznie „żółtą książeczką”).

Podstawa bezpiecznych wakacji – profilaktyka, czyli o szczepieniach podróżnych.

Szczepienia ochronne to najlepszy sposób na zapobieganie chorobom zakaźnym w podróży.

Przed wyjazdem upewnij się czy posiadasz zalecane i obowiązkowe szczepienia. Jest to również dobry okres by uzupełnić rutynowe szczepienia, które dotychczas nie zostały wykonane.

Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) osobom starszym, niezależnie od zamiaru podróżowania, zaleca szczepienia przeciwko:

– grypie (co roku),

– pneumokokom,

– błonicy, tężcowi i krztuścowi (1 dawka co 10 lat),

– żółtaczce typu A i B (3 dawki w przypadku preparatu złożonego),

– śwince, odrze i różyczce (zalecane osobom dotychczas nie szczepionym, 2 dawki w odstępie co najmniej 4 tygodni),

– ospie wietrznej (zalecane osobom, które nie chorowały na ospę wietrzną i nie zostały wcześniej zaszczepione w ramach szczepień obowiązkowych albo zalecanych).

Poza wymienionymi wyżej, w zależności od destynacji, warto wykonać szczepienia zalecane w danym regionie. Są one nieobowiązkowe, jednak chronią nasze zdrowie podczas podróży. Zmniejszają istotnie ryzyko zachorowania na groźne choroby zakaźne.

Szczepienie przeciwko żółtej gorączce

Jedynym szczepieniem, które na stałe wpisano do międzynarodowych przepisów zdrowotnych Międzynarodowej Organizacji Zdrowia (WHO) jako obowiązkowe, jest szczepienie przeciwko żółtej gorączce. Żółta gorączka (żółta febra) to ciężka wirusowa gorączka krwotoczna przenoszona przez komary w tropikalnych częściach Afryki i Ameryki Południowej. Wg niektórych źródeł śmiertelność wśród osób niezaszczepionych z ciężkim przebiegiem choroby może sięgać nawet 80%.


W przeszłości, w przypadku wyjazdu w rejony zagrożone występowaniem tej choroby, szczepienie zalecano powtarzać co 10 lat. Obecnie uważa się, że w większości przypadków jedna dawka szczepionki zapewnia odporność na całe życie. Jednak nie każdy może przyjąć ten preparat z uwagi na ryzyko ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP). Jako dwa najważniejsze wymienić należy chorobę neurotropową oraz chorobę trzewną związana ze szczepieniem. Szczepienie jest bezwzględnie przeciwskazane u osób z zaburzeniami odporności. Natomiast pacjenci w wieku powyżej 60 lat wymagają indywidualnej oceny przez lekarza oraz omówienia potencjalnych korzyści i ryzyka. Dlaczego? Ponieważ częstość występowania wspomnianych wyżej niepożądanych odczynów poszczepiennych wzrasta wraz z wiekiem. Ma to związek m.in. ze starzeniem się układu odpornościowego, a także z obecnością chorób przewlekłych.
W szczególnych przypadkach możliwe jest zwolnienie ze szczepienia przeciwko żółtej gorączce. Zaświadczenie może wystawić lekarz na specjalnym druku.
Pamiętajmy jednak o tym, że zdrowie i życie mamy tylko jedno. Czasem bezpieczniej jest zmienić trasę naszej podróży niż ryzykować zachorowanie na groźną chorobę, zwłaszcza gdy nie możemy jej zapobiegać poprzez szczepienie.

Niezależnie od przepisów międzynarodowych, również lokalne władze mogą wprowadzić obowiązek szczepień, jeśli dana choroba zagraża zdrowiu publicznemu w regionie. Obecnie ma to miejsce w Arabii Saudyjskiej. Od wszystkich podróżnych chcących wziąć udział w pielgrzymce do Mekki wymaga się szczepienia przeciwko meningokokom (a dokładniej przeciwko meningokokom grup A, C, W i Y).

Covid-19

W obecnej sytuacji epidemiologicznej warto wspomnieć też o szczepieniu przeciwko COVID-19. W każdym kraju obowiązują inne zasady dotyczące zapobiegania zakażeniu koronawirusem SARS-CoV-2. Dlatego przed planowanym przekroczeniem granicy należy zapoznać się z warunkami wjazdu do danego państwa.

Gdzie szukać informacji?

Najbardziej wiarygodne i aktualne informacje na temat zalecanych i obowiązkowych szczepień, a także wskazówki zdrowotne dla podróżujących znajdziecie na anglojęzycznej stronie Centers for Disease Control and Prevention (CDC), w zakładce zdrowie podróżnych (travelers’ health).

Leki

Pamiętaj, aby stosować swoje leki na choroby przewlekłe zgodnie z zaleceniami lekarza. Upewnij się, że posiadasz zapas na cały okres podróży, a nawet nieco więcej, na wypadek ewentualnych opóźnień.
Podczas podróży, leki przechowuj w bagażu osobistym, w oryginalnych opakowaniach, na wypadek kontroli służb granicznych. Upewnij się przed wyjazdem do danego kraju, czy stosowane przez Ciebie leki nie wymagają posiadania kopii recepty lub zaświadczenia od lekarza (najczęściej w języku angielskim).

Pamiętaj, że każde państwo ma swoje własne przepisy dotyczące leków. Leki powszechnie stosowane w Polsce, w tym niektóre preparaty dostępne bez recepty, mogą być uznane za nielegalne w innym kraju. Nieświadome złamanie prawa w miejscu destynacji może mieć poważne konsekwencje, łącznie z karą ograniczenia wolności!

Przed wyjazdem, sprawdź obowiązujące przepisy dotyczące posiadania i wwozu leków do kraju, który planujesz odwiedzić. Informacje na ten temat można uzyskać w ambasadzie/konsulacie danego państwa. Pamiętaj o portach tranzytowych – tam również może zostać przeprowadzona kontrola.
Dodatkowe informacje na temat leków i substancji psychotropowych podlegających szczególnemu nadzorowi lub zakazowi przewożenia znajdziesz na stronie internetowej Międzynarodowego Organu Kontroli Środków Odurzających (International Narcotics Control Board).

Przewóz leków – na jakie kierunku podróży szczególnie zwrócić uwagę?

Szczególną uwagę należy zachować podróżując do krajów Azji Południowo-Wschodniej oraz Bliskiego Wschodu. W Polsce wciąż popularnym kierunkiem podróży pozostaje Egipt, gdzie zabronione jest m.in. wwożenie środków przeciwbólowych zawierających tramadol (środek opioidowy stosowany w leczeniu bólu ostrego i przewlekłego o umiarkowanym nasileniu). Należy pamiętać o tym zwłaszcza w kontekście osób starszych, które częściej niż młode wymagają stosowania leków przeciwbólowych. Jeżeli nie ma możliwości modyfikacji lub przerwania leczenia, należy posiadać dodatkowe zaświadczenia lub zgodę lokalnych władz, niekiedy nawet ministerstwa zdrowia odwiedzanego kraju.

Na jakie leki warto jeszcze uważać? Do Indonezji nie wwieziemy niektórych leków nasennych czy zawierających kodeinę (w Polsce preparaty zawierające kodeinę, dostępne są bez recepty, m.in. w popularnych syropach na kaszel). Do Japonii lepiej nie wwozić psudoefedryny (substancja występująca w różnego rodzaju preparatach do objawowego leczenia przeziębień). W tym miejscu warto dodać, że niezależnie od planowanych podróży, preparatów zawierających pseudoefedrynę zdecydowanie unikać powinny osoby starsze chorujące na chorobę niedokrwienną serca lub nadciśnienie tętnicze. Ich stosowanie może prowadzić do zaostrzenia obu tych stanów.
Na liście substancji zabronionych lub wymagających dodatkowych zezwoleń w Zjednoczonych Emiratach Arabskich znaleźć można m.in. leki uspokajające, psychotropowe, przeciwbólowe czy nasenne.

Na koniec tej części warto dodać, że w niektórych krajach powszechny jest proceder „podrabiania” leków. Dlatego nigdy nie kupuj leków od ulicznych sprzedawców.

Więcej o podróżowaniu i medycynie już niebawem, w kolejnym wpisie.

Bibliografia

  1. https://www.gov.pl/web/gis/szczepienia-dla-osob-starszych
  2. https://www.mp.pl/pacjent/zdrowiewpodrozy/szczepienia/62885,szczepienia-obowiazkowe-dla-podroznych
  3. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.10.3.12.
  4. Korzeniewski K. Medycyna podróży. Kompendium. PZWL 2016. ISBN 978-83-200-5005-9
  5. Woroń J. Opioidowe leki przeciwbólowe. Chir Dypl 2017; (6)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.